CONTENIDO
BIBLIOTECA AFROCOLOMBIANA DE LAS CIENCIAS SOCIALES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
MARÍA TERESA RAMÍREZ NIEVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Que hermosos somos los negros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
Mamitica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44
Tambor lumbalú para Guillén . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Mi potrillo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .46
¿Quién te trajo? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47
Versos para ti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
La abuela negra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Tu nombre hecho de espumas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
Addis Ababa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
La negrita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Tierra y río . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
Tambores de Mascalla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
Canto mágico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .58
Eia Buenaventura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Asómbrame más oscura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .60
Viita: mortuus sum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61
(Vida estoy muerto) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61
Cuagro para Hugo Salazar Valdés . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .62
Rumbera soy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
Noche sin tiempo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Quiero volver a mi puerto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
Elegua. Elegba Oración . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Destruyendo el fucú . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
Gunga zumbi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .69
Ya no más con ese cuento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
Abriendo caminos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
Décima de la kora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
Al gobierno de Colombia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
Angelito negro al lado de Dios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .77
Triunfo del llanto yumulunga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .78
LUCRECIA PANCHANO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81
¿Por qué amo tanto al mar? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Oceáno pacífico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
Afrodescendencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Carimba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
Declaración de fe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
África grita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
Llamado al negro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
Amada africanía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .91
Cuando a mí me dicen negra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
Piel de noche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .94
Caras lindas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .95
FERNANDO MACLANIL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
El pueblo de mi amada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
Gabriela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
María Paula . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .103
La eternidad del amor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .105
El pueblo de tu cuerpo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
Lo que dice una mujer india . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .109
Lo que le dice una mujer negra a un racista . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
Lo que le dice una mujer blanca a un afro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
El reclamo afro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Falco Zape Díaz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
HÉCTOR LEÓN MINA VIDAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .119
Añoranza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .121
Evocación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
Memoria infantil . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .124
Risa de la paz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Río Palo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .128
Tierra de tambor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129
Poema para una virreina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .130
Una poética sobre los ancestros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Mágico tambor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
Bailarina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .139
El rumbero . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
La casita de bahareque . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
Homenaje a un asador . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147
Cortero de caña . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
MIRIAN DÍAZ PÉREZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153
Por algunos silencios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Juntos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .156
Sapokusuela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .57
Soy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
África mía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159
Pregones de colores tranquilos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
Tarsila . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .161
Ritual fúnebre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162
La muerte de Ebaristo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164
Caseras y rodillero . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .165
Muertos en pandemia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .166
Esperanza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .168
TULIO GUILLERMO DIUZA YORY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
Arribo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171
Noche de ritmos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .172
Desarraigo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
Lejanía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Cimarrón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
Libertad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
Tambor africano . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179
Marimba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .180
África . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Muñequita negra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
Negra amada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
FÉLIX DOMINGO CABEZAS PRADO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .187
Hermandad de africanía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .189
África . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
Adentro del toldillo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .196
Árbol envidioso . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
El mangla de la Conchera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
Marimba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .199
Memoria étnica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
Necrografía del árbol moribundo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
No se discute mi origen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .204
Olor ancestral . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .206
Pilonera y pilón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
Somos hermanos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
San Basilio de Palenque . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
Vendedor de dolor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
Wiba zoyinka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
Ya libre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216
Yo cortador de caña . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .217
Yo no vengo de esclavizados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
OSCAR MATURANA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
Bolívar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .223
Amada mía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
África . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
Raza mía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .229
Nueva historia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .231
Canción para una niña . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234
Tambor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
Los intelectuales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .236
La muerte de un valiente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .238
Identidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .240
Señor presidente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .243
Recuerdos del litoral . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
Patriotas del patía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
Navegando . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
Cartagena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
Recordando a un cimarrón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .251
Extrañas coincidencias . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
Angela Davis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
De rumba con los dioses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .255
El coloso del mar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .256
Pintor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258
HERNANDO REVELO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .259
Trópico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
El abuelo negro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262
Poema pacífico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
MARY GRUESO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .267
Esta es mi tierra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
Negra soy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .271
Los frutos de mi tierra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .273
Mi más grande anhelo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .275
Pintando el pacífico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
Recordando el ayer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
El mar pensaba en tí . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .280
Orishas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
Naufragio de tambores . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284
Contando cuento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .285
Negra pinchada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287
Redes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
En el más allá . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289
Belleza negra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .290
Soy poesía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
Mi gente, mi tierra y mi mar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292
Reina del mar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294
ASHANTI DINAH OROZCO-HERRERA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
Muntú renaciente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
Sinfonía de ancestros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298
Tributo a mi tatarabuela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .299
Mi ancestra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .301
Elegguá, guardián de mi sendero . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302
La casa de yemayá . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
A Oggún, raíz de mis sueños . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
Huellas de changó . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
A la nación de la mujer negra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309
Canto al ombligo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .311
Aviso clasificado . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .313
Arte políglota . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .314
Gramática de la otredad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .316
Palenque de San Basilio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318
Getsemaní . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
EPÍLOGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323
Iniciar sesión